اثرها هنری
قالیکوچک تصویری عبور حضرت موسی(ع) و قومش از دریا
در قرنهای متعدد، اثرها هنری بخش اعظمی برای حضرت موسی(ع) تاسیس شده است؛[۲۴۲] به عنوان مثال یکسری فیلم سینمایی ایجاد شد که مشهورترینِ آن ها فیلم دهامر در سال ۱۹۵۶م میباشد که آن را از گران قدرترین فیلمهای تاریخ سینما دانستهاند.[۲۴۳] فیلم سینمایی «خروج: خدایان و پادشاهان» دیگر فیلم معروف درباره حضرت موسی(ع) میباشد که در سال ۲۰۰۷ ساخته شد.[۲۴۴] انیمیشینهایی نیز در این مورد ساخت و ساز گردیدهاست؛ به عنوان مثال کارتن موزیکال «شاهزاده مصر» که در سال ۱۹۸۸م ساخته شد.[۲۴۵]
تابلوفرشهای زیادی نیز در کشور ایران با مسئله موسی(ع) و اتفاق ها معاش وی بافته شدهاست.[۲۴۶] مجسمه موسی از سایر اثر ها هنری پر اسم و رسم درباره موسی(ع) میباشد که به وسیله میکل آنژ در قرن شانزدهم ساخته شد و امروزه در شهر حافظه موقتِ ایتالیا جایدارد.[۲۴۷] نگارگریهای بخش اعظمی نیز از حضرت موسی پک پذیرایی ترحیم مشهد کشیده گردیده است.[۲۴۸]
موسی(ع) در شعر فارسی
سعدی شیرازی به قصه درخواست دیدن معبود بوسیله حضرت موسی و جواب «لَنْ تَرانی؛ هیچوقت منرا نخواهی روئت کرد»ِ معبود،[۲۴۹] اینسیرتکامل اشاره نموده است:
موسی طور عشقم در وادی تمنا
آسیب دیده لن ترانی زیرا خویش هزار دارم[۲۵۰]
مولوی در اشعارش، کشتن فرزندان بنیاسرائیل و تبارکشدن موسی(ع) در منزل فرعون را اینگونه ذکر نموده است:
صد هزاران کودک میکشت وی برون
موسی اندر صدر منزل در باطن[۲۵۱]
اقبال لاهوری نیز به نصیب دیگری از معاش موسی(ع) پرداخته میباشد:
جانم ملول گشت ز فرعون و ظلم وی
آن نور و روشنایی جیب موسی عمرانم آرزوست[۲۵۲]
پروین اعتصامی شعری با اسم «لطف حق» در زمینهی مامان موسی دارااست و در آن، به موسی(ع) نیز پرداخته میباشد.[۲۵۳] شاعران دیگری مثلا حافظ[۲۵۴] و شهریار[۲۵۵] هم در اشعار خویش از موسی(ع) حافظه کردهاند.
موسی و شبان
مینیاتور «موسی و شبان»، تاثیر حسین بهزاد.
مولوی ماجرا مناجات شبان (چوپان) با معبود را نقل مینماید که با گویش و حالا خویش، با خدا کلام مینماید:
رویت کرد موسی یک شبانی را براه
کو همی اعلام کرد ای گزیننده اله
تو کجایی تا نحس اینجانب چاکرت
چارقت دوزم کنم کتف سرت[۲۵۶]
موسی با شنیدنِ صحبت چوپان برآشفت:
این چه ژاژست این چه کفرست و فشار
پنبهای اندر دهن خویش فشار
گند بی دینی تو دنیا را گنده کرد
شرک تو دیبای آئین را ژنده کرد[۲۵۷]
شبان منصرف شد و «اذعان کرد ای موسی دهانم دوختی، وز پشیمانی تو جانم سوختی» و از حزن «خرقه را بدرید و آهی کرد تفت، رمز بنیان اندر بیابانی و رفت»؛[۲۵۸] البته آفریدگار موسی را مواخذه کرد که «عبد و بندهٔ مارا ز ما کردی جداگانه»[۲۵۹] و به وی متذکر شد که «تو برای وصلکردن آمدی.»[۲۶۰] آنگاه، مولوی بینش خویش را اینگونه ذکر مینماید:
ما لهجه را ننگریم و قال را
ما جاری را بنگریم و درحال حاضر را
ناظر قلبیم چنانچه خاشع بود
گرچه ذکر کردِ لفظ ناخاضع رود[۲۶۱]
در غایت هم با تعبیروتفسیر «این نادرست را صد صواب اولینٰترست»،[۲۶۲] از شبان تامین مینماید؛ ولی برخی قرآنپژوهان معتقدند این ماجرا خاستگاه فقاهتی و قرآنی ندارد و حتیدر مقابل آموزههای قرآنی میباشد.[۲۶۳]
تکنگاریها
کتابهای فراوانی درباره حضرت موسی، ماجراهای معاش و معجزات وی به گویشهای فارسی، عربی و انگلیسی تکثیر یافته میباشد. بخشی از این اثرها برای مخاطبان بچه و نوجوان میباشد. برخی اثر ها درباره موسی بهاین تفصیل میباشد:
تاریخ پیامبران: حضرت موسی، نوشته محمدباقر مجلسی: این کتاب، جلد چهارم از دستهای دهجلدی درباره پیامبران میباشد؛
رسالت حضرت موسی(ع) در تورات و قرآن، نوشته مرتضی زاهدزاده، در ۱۶۴ ورقه به گویش فارسی؛
قِصَص موسی(ع): تفسیری عرفانی برپایه آیه ها قرآن مجید، نوشته مشخصالدین بن محمد فراهی، که با تیتر «معجزه موسوی» در هند چاپ شدهاست؛[۲۶۴]
العبور: قصَّةُ سیدِنا موسی، نوشته کمال السید، در ۱۱۲ کاغذ، به گویش عربی؛
عصایی که مار شد: داستان موسی، نوشته بهروز رضایی کهریز، عمل گرافیکیِ کاظم طلایی و تصویرگری نیلوفر برومند و غلامعلی مکتبی، در ۱۶ کاغذ به لهجه فارسی، برای کودک ها.
اثرها هنری
قالیکوچک تصویری عبور حضرت موسی(ع) و قومش از دریا
در قرنهای متعدد، اثرها هنری بخش اعظمی برای حضرت موسی(ع) تاسیس شده است؛[۲۴۲] به عنوان مثال یکسری فیلم سینمایی ایجاد شد که مشهورترینِ آن ها فیلم دهامر در سال ۱۹۵۶م میباشد که آن را از گران قدرترین فیلمهای تاریخ سینما دانستهاند.[۲۴۳] فیلم سینمایی «خروج: خدایان و پادشاهان» دیگر فیلم معروف درباره حضرت موسی(ع) میباشد که در سال ۲۰۰۷ ساخته شد.[۲۴۴] انیمیشینهایی نیز در این مورد ساخت و ساز گردیدهاست؛ به عنوان مثال کارتن موزیکال «شاهزاده مصر» که در سال ۱۹۸۸م ساخته شد.[۲۴۵]
تابلوفرشهای زیادی نیز در کشور ایران با مسئله موسی(ع) و اتفاق ها معاش وی بافته شدهاست.[۲۴۶] مجسمه موسی از سایر اثر ها هنری پر اسم و رسم درباره موسی(ع) میباشد که به وسیله میکل آنژ در قرن شانزدهم ساخته شد و امروزه در شهر حافظه موقتِ ایتالیا جایدارد.[۲۴۷] نگارگریهای بخش اعظمی نیز از حضرت موسی پک پذیرایی ترحیم مشهد کشیده گردیده است.[۲۴۸]
موسی(ع) در شعر فارسی
سعدی شیرازی به قصه درخواست دیدن معبود بوسیله حضرت موسی و جواب «لَنْ تَرانی؛ هیچوقت منرا نخواهی روئت کرد»ِ معبود،[۲۴۹] اینسیرتکامل اشاره نموده است:
موسی طور عشقم در وادی تمنا
آسیب دیده لن ترانی زیرا خویش هزار دارم[۲۵۰]
مولوی در اشعارش، کشتن فرزندان بنیاسرائیل و تبارکشدن موسی(ع) در منزل فرعون را اینگونه ذکر نموده است:
صد هزاران کودک میکشت وی برون
موسی اندر صدر منزل در باطن[۲۵۱]
اقبال لاهوری نیز به نصیب دیگری از معاش موسی(ع) پرداخته میباشد:
جانم ملول گشت ز فرعون و ظلم وی
آن نور و روشنایی جیب موسی عمرانم آرزوست[۲۵۲]
پروین اعتصامی شعری با اسم «لطف حق» در زمینهی مامان موسی دارااست و در آن، به موسی(ع) نیز پرداخته میباشد.[۲۵۳] شاعران دیگری مثلا حافظ[۲۵۴] و شهریار[۲۵۵] هم در اشعار خویش از موسی(ع) حافظه کردهاند.
موسی و شبان
مینیاتور «موسی و شبان»، تاثیر حسین بهزاد.
مولوی ماجرا مناجات شبان (چوپان) با معبود را نقل مینماید که با گویش و حالا خویش، با خدا کلام مینماید:
رویت کرد موسی یک شبانی را براه
کو همی اعلام کرد ای گزیننده اله
تو کجایی تا نحس اینجانب چاکرت
چارقت دوزم کنم کتف سرت[۲۵۶]
موسی با شنیدنِ صحبت چوپان برآشفت:
این چه ژاژست این چه کفرست و فشار
پنبهای اندر دهن خویش فشار
گند بی دینی تو دنیا را گنده کرد
شرک تو دیبای آئین را ژنده کرد[۲۵۷]
شبان منصرف شد و «اذعان کرد ای موسی دهانم دوختی، وز پشیمانی تو جانم سوختی» و از حزن «خرقه را بدرید و آهی کرد تفت، رمز بنیان اندر بیابانی و رفت»؛[۲۵۸] البته آفریدگار موسی را مواخذه کرد که «عبد و بندهٔ مارا ز ما کردی جداگانه»[۲۵۹] و به وی متذکر شد که «تو برای وصلکردن آمدی.»[۲۶۰] آنگاه، مولوی بینش خویش را اینگونه ذکر مینماید:
ما لهجه را ننگریم و قال را
ما جاری را بنگریم و درحال حاضر را
ناظر قلبیم چنانچه خاشع بود
گرچه ذکر کردِ لفظ ناخاضع رود[۲۶۱]
در غایت هم با تعبیروتفسیر «این نادرست را صد صواب اولینٰترست»،[۲۶۲] از شبان تامین مینماید؛ ولی برخی قرآنپژوهان معتقدند این ماجرا خاستگاه فقاهتی و قرآنی ندارد و حتیدر مقابل آموزههای قرآنی میباشد.[۲۶۳]
تکنگاریها
کتابهای فراوانی درباره حضرت موسی، ماجراهای معاش و معجزات وی به گویشهای فارسی، عربی و انگلیسی تکثیر یافته میباشد. بخشی از این اثرها برای مخاطبان بچه و نوجوان میباشد. برخی اثر ها درباره موسی بهاین تفصیل میباشد:
تاریخ پیامبران: حضرت موسی، نوشته محمدباقر مجلسی: این کتاب، جلد چهارم از دستهای دهجلدی درباره پیامبران میباشد؛
رسالت حضرت موسی(ع) در تورات و قرآن، نوشته مرتضی زاهدزاده، در ۱۶۴ ورقه به گویش فارسی؛
قِصَص موسی(ع): تفسیری عرفانی برپایه آیه ها قرآن مجید، نوشته مشخصالدین بن محمد فراهی، که با تیتر «معجزه موسوی» در هند چاپ شدهاست؛[۲۶۴]
العبور: قصَّةُ سیدِنا موسی، نوشته کمال السید، در ۱۱۲ کاغذ، به گویش عربی؛
عصایی که مار شد: داستان موسی، نوشته بهروز رضایی کهریز، عمل گرافیکیِ کاظم طلایی و تصویرگری نیلوفر برومند و غلامعلی مکتبی، در ۱۶ کاغذ به لهجه فارسی، برای کودک ها.
چگونه بهترین پک پذیرایی برای مراسم ترحیم را انتخاب کنیم؟